◆کاهش بارش‌ها و افزایش دمای همدان؛ لزوم عزم جدی در اصلاح الگوی مصرف

ژوپین| خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها: هوای این روزهای همدان بویی از پاییز اصیل نبرده است؛ آسمان هر صبح در غبار ناشی از افزایش دما بیدار می‌شود و کوچه پس کوچه‌های شهر بیش از آنکه میزبان نم‌نم باران باشند زیر هرم پاییزی گرمای بی‌سابقه نفس می‌کشند.

پاییز امسال در پایتخت تاریخ و تمدن فصل تناقض‌ها است، فصل تلاقی امیدهای کاغذی نقشه‌های اقلیمی با واقعیت عریان و خشک آمار در میدان عمل، شرایطی که چشم شهروندان، کشاورزان و دل نگرانان منابع آب را بیش از همیشه به افق‌های ابری دوخته است تا شاید چترهای شهر از بلاتکلیفی نجات پیدا کنند.

بررسی روند تحولات جوی استان همدان از ابتدای سال آبی جاری تا به امروز از شکل‌گیری یک زنگ خطر جدی در اکوسیستم منطقه حکایت دارد. در حالی که مدل‌های پیش‌یابی فصلی همواره از احتمال بازگشت بارش‌ها به مدار نرمال و حتی فراتر از آن سخن می‌گویند و بارقه‌های امید را زنده نگه می‌دارند اما ترازوی آمار ایستگاه‌های هواشناسی در ۳۷ روز سپری شده سنگینی خود را به سمت افت شدید نزولات جوی و افزایش نگران کننده دما کج کرده است.

این شکاف عمیق میان داده‌های آماری و پیش‌بینی‌های بلندمدت نشان می‌دهد که اقلیم استان با سرعت بیشتری در حال گرم شدن است و این پدیده مدیریت منابع حیاتی آب و انرژی را بیش از هر زمان دیگری به یک ضرورت حیاتی و اضطراری تبدیل می‌کند.

رصد شاخص‌های حرارتی و بارشی در شهرستان‌های مختلف استان ابعاد تازه‌ای از این چالش اقلیمی را نمایان می‌سازد، جایی که برخی مناطق با افت شدید بارندگی و برخی دیگر با جهش دمایی بالاتر از استانداردهای بلندمدت دست و پنجه نرم می‌کنند.

هرچند چشم‌انداز فصلی پاییز و زمستان همچنان بر روی کاغذ کور سوی امیدی برای جبران کسری‌ها باقی گذاشته است اما واقعیت‌های میدانی و تغییرات ملموس دمای هوا زنگ خطری جدی برای بخش کشاورزی و سفره‌های آب زیرزمینی به صدا درآورده است.

با این اوصاف شهروندان همدانی همچنان در انتظار چرخشی در الگوهای جوی هستند تا شاید آسمان استان پس از مدت‌ها دلتنگی با باران و برف زمستانی به استقبال چترهای چشم انتظار برود.

امیدواری به بارش‌های فراتر از نرمال در پاییز همدان

مهدی رضایی مدیرکل هواشناسی استان همدان در گفت‌وگو با خبرنگار مهر با اشاره به آخرین وضعیت پیش‌بینی‌های فصلی و تحولات جوی حاکم بر منطقه اظهار کرد: بررسی و تحلیل دقیق الگوهای هواشناسی و نقشه‌های پیش‌یابی فصلی که در ماه‌های گذشته انجام گرفته از این مسئله حکایت داشت که نزولات جوی و بارش‌های پاییزی استان فراتر از میانگین نرمال بلند مدت به وقوع خواهد پیوست.

وی افزود: خوشبختانه خروجی‌های جدیدترین نقشه‌های هواشناسی و آخرین وضعیت پیش‌بینی فصلی نیز همچنان تائید کننده و پشتیبان این فرضیه علمی است.

مدیرکل هواشناسی استان همدان ادامه داد: مجموعه کارشناسان و متخصصان هواشناسی همچنان امیدوار هستند که مجموع بارش‌های پاییزی در سطح تمامی شهرستان‌های استان همدان بالاتر از مقادیر نرمال بلند مدت به ثبت برسد و سفره‌های آب زیرزمینی کمی جان تازه بگیرند.

وی با بیان اینکه در خصوص وضعیت دمایی فصل پاییز نیز ارزیابی داده‌های اقلیمی ابعاد تازه‌ای را روشن می‌سازد، عنوان کرد: بررسی‌ها نشان می‌دهد که میانگین دمای هوا در سطح استان بین ۱ تا ۲ درجه سانتیگراد گرم‌تر از نرمال بلند مدت پیش‌بینی می‌شود.

وی ادامه داد: این روند افزایش دما موضوعی است که قطعا نیازمند مدیریت بهینه و هوشمندانه منابع آب و انرژی در سطح استان خواهد بود تا از بروز چالش‌های احتمالی جلوگیری شود.

رضایی با اشاره به چشم‌انداز پیش روی ماه‌های آینده در ارتباط با فصل زمستان نیز خاطرنشان کرد: آخرین خروجی مدل‌های پیشرفته اقلیمی بیانگر آن است که بارش‌های فصل زمستان در محدوده نرمال قرار خواهد گرفت.

وی افزود: همچنین پیش‌بینی می‌شود دمای هوا نیز در فصل زمستان بین ۱ تا ۲ درجه بیشتر از نرمال نوسان داشته باشد و زمستانی نسبتا ملایم‌تر را تجربه کنیم.

احتمال درستی پیش‌بینی‌های فصلی حدود ۷۰ درصد برآورد می‌شود

مدیرکل هواشناسی استان همدان با تاکید بر اینکه با وجود اتکا به این مدل‌های پیش‌یابی همواره باید ضریب خطای ذاتی طبیعت را در نظر گرفت، گفت: ضریب دقت و احتمال درستی پیش‌بینی‌های فصلی در سطح کلان و اقلیمی حدود ۷۰ درصد برآورد می‌شود.

وی با اشاره به آمار واقعی و میدانی بارش ایستگاه‌های هواشناسی استان در ۳۷ روز گذشته از آغاز سال آبی جاری تصریح کرد: بررسی دقیق آماری نشان می‌دهد که میانگین بارش استان در این بازه زمانی ۵.۵ میلی‌متر بوده است.

رضایی بیان کرد: این رقم در مقایسه با مدت مشابه در دوره آماری بلندمدت با کاهشی معادل ۴ میلیمتر مواجه شده که این پدیده ضرورت توجه جدی‌تر به مقوله خشکسالی هیدرولوژیکی را دوچندان می‌کند.

وی با تشریح جزئیات شهرستانی این بارندگی‌ها عنوان کرد: اگر به تفکیک شهرستان‌ها به آمار بارش در ۳۷ روز گذشته نگاه کنیم مشخص می‌شود که شهرستان نهاوند با ثبت ۸.۸ میلی‌متر بارندگی بالاترین میزان بارش را به خود اختصاص داده است.

مدیرکل هواشناسی استان همدان افزود: در مقابل شهرستان همدان با تنها ۲.۵ میلی‌متر بارش کمترین میزان نزولات جوی را در بین شهرستان‌های استان به ثبت رسانده که جای تامل دارد.

وی مقایسه کلی بارش‌های رخ داده با مقادیر بلند مدت را بسیار حائز اهمیت دانست و گفت: متاسفانه تمامی شهرستان‌های استان از ابتدای فصل پاییز تا به امروز بارشی کمتر از حد نرمال و مقادیر بلند مدت خود را تجربه کرده‌اند.

میانگین دمای همدان از ابتدای پاییز به ۱۷ درجه سانتیگراد رسیده است

رضایی همچنین درباره وضعیت دمایی استان از ابتدای فصل پاییز تاکنون تصریح کرد: از نظر شاخص‌های حرارتی میانگین دمای استان از ابتدای پاییز تا به امروز به ۱۷ درجه سانتیگراد رسیده است.

وی افزود: این مولفه آماری به روشنی نشانگر افزایش ۲.۳ درجه‌ای دما نسبت به میانگین بلندمدت و تداوم هوای گرم‌تر از حد نرمال در منطقه است.

مدیرکل هواشناسی استان همدان با اشاره به جزئیات دمایی شهرستان‌های مختلف خاطرنشان کرد: از دیدگاه تفکیک شهرستانی بیشترین میانگین دمای ثبت شده مربوط به شهرستان فامنین با دمای ۱۸.۴ درجه سانتیگراد بوده است.

وی در پایان گفت: از سوی دیگر بیشترین میزان افزایش دما نسبت به میانگین بلند مدت نیز به شهرستان همدان با ۲.۹ درجه افزایش اختصاص یافته که این تغییرات محسوس دمایی رصد دقیق‌تر و مستمر پدیده‌های جوی و اقلیمی را در سطح استان ایجاب می‌کند.

در پایان گفتنی است پرونده اقلیمی پاییز و زمستان همدان هر چند در پیش‌بینی‌های روی کاغذ با رگه‌هایی از امید گره خورده است اما اعداد و ارقام میدان عمل یادآور این واقعیت تلخ هستند که طبیعت دیگر فرصتی برای خطا باقی نگذاشته است. عبور از این بحران پنهان پیش از آنکه در گرو نزولات آسمانی باشد، نیازمند عزم جدی در اصلاح الگوی مصرف و تدوین راهبردهای سازگاری با کم‌آبی در دیار الوند است تا شاید در تقویم روزهای آینده چترها نه از سر ناچاری بلکه برای استقبال از طراوت باران و برف باز شوند.

منبع خبر: مهر